ทำไมเคมีบำบัดแล้วผมร่วง? แล้วผมจะกลับมาหรือไม่

หลายคนที่เข้ารับการรักษามะเร็งด้วยยาเคมีบำบัด มักจะพบผลข้างเคียงอย่างหนึ่งคือ ผมร่วง ซึ่งสร้างความกังวลใจอย่างมาก วันนี้หมอจะมาอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ว่าเพราะอะไร และผมจะกลับมาหรือไม่

ทำไมเคมีบำบัดถึงทำให้ผมร่วง?

• เซลล์มะเร็ง เป็นเซลล์ที่แบ่งตัวเร็วผิดปกติ 
• ยาเคมีบำบัด จึงออกฤทธิ์ไปยับยั้งการแบ่งตัวของเซลล์เหล่านี้ 
• แต่ยาไม่ได้เลือกทำลายเฉพาะเซลล์มะเร็งเท่านั้น เซลล์ดี ๆ ที่แบ่งตัวเร็วก็ได้รับผลกระทบด้วย เช่น 
  • เซลล์เยื่อบุปากและลำไส้ → ทำให้เกิดแผลในปากหรือท้องเสีย 
  • เซลล์รากผม → ทำให้ผมร่วง 

ปกติ เส้นผมบนศีรษะประมาณ 90% อยู่ในระยะเจริญเติบโต (Anagen phase)
ยาเคมีบำบัดจะไปรบกวนเซลล์รากผมในระยะนี้ ส่งผลให้เส้นผมหลุดร่วงออกมาอย่างรวดเร็ว

ช่วงเวลาเกิดผมร่วง

• เริ่มเห็นภายใน 1–2 สัปดาห์หลังได้รับยา 
• ร่วงมากที่สุดในช่วง 1–2 เดือน 

ผมจะกลับมางอกใหม่หรือไม่?

ข่าวดีคือ ผมสามารถงอกกลับมาได้ เมื่อหยุดยาเคมีบำบัดแล้ว

• เส้นผมเริ่มขึ้นใหม่ใน 3–6 เดือน 
• ขึ้นเต็มที่ภายใน 6–12 เดือน 
• อย่างไรก็ตาม ผมที่ขึ้นใหม่อาจ มีสีหรือเนื้อสัมผัสต่างไปจากเดิม เช่น ผมหยิกขึ้น หรือสีอ่อนลง 

สามารถรักษาหรือฟื้นฟูผมได้ไหม?

ผมที่ร่วงจากเคมีบำบัด ส่วนใหญ่สามารถกลับมางอกเองได้โดยไม่ต้องทำอะไร แต่บางคนอาจต้องการวิธีช่วยกระตุ้น เช่น

• การใช้ยาทาผมบางชนิด (เช่น Minoxidil) ภายใต้การดูแลแพทย์ 
• การดูแลสุขภาพทั่วไป เช่น การพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีโปรตีนและธาตุเหล็ก 
• การรักษาฟื้นฟูด้วยวิธีเสริม เช่น PRP อาจมีบทบาท แต่ควรทำภายใต้คำแนะนำแพทย์ผู้ดูแลมะเร็ง เพื่อความปลอดภัยสูงสุด 

สิ่งสำคัญที่สุด: การรักษาทุกวิธีต้องไม่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็ง และควรปรึกษาแพทย์ประจำตัวก่อนเสมอ

สรุป

• ยาเคมีบำบัดทำให้ผมร่วง เพราะไปรบกวนเซลล์รากผมที่แบ่งตัวเร็ว 
• ผมมักร่วงหลังได้ยา 1–2 สัปดาห์ และชัดเจนใน 1–2 เดือน 
• เมื่อหยุดยา ผมจะงอกใหม่ได้ใน 3–6 เดือน และกลับมาเต็มใน 6–12 เดือน 
• ผมที่ขึ้นใหม่อาจไม่เหมือนเดิม แต่โดยรวมถือว่าเป็นภาวะชั่วคราวและสามารถฟื้นตัวได้ 

References

1. Trueb, R. M. (2009). Chemotherapy-induced alopecia. Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery, 28(1), 11–14. 
2. Trüeb, R. M., & Tosti, A. (2010). Chemotherapy-induced hair loss. In Dermatology and Therapy (pp. 123–136). Springer. 

Lemieux, J., Maunsell, E., Provencher, L. (2008). Chemotherapy-induced alopecia and effects on quality of life among women with breast cancer: A literature review. Psycho‐Oncology, 17(4), 317–328.