หลายคนเชื่อว่าการดื่มกาแฟเยอะ ๆ อาจช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของเส้นผมได้ เนื่องจากกาแฟมี คาเฟอีน (Caffeine) ซึ่งเป็นสารที่กระตุ้นระบบประสาท ช่วยให้ร่างกายรู้สึกตื่นตัว กระปรี้กระเปร่า แต่ความเชื่อนี้ ไม่ถูกต้อง คาเฟอีนกับเส้นผม คาเฟอีนเป็นส่วนผสมของ ชา กาแฟ และเครื่องดื่มชูกำลังหลายชนิด ปัจจุบันยังพบว่าคาเฟอีนเป็นส่วนประกอบใน ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผม เช่น แชมพู

ในปัจจุบัน แนวคิดการดูแลเส้นผมไม่ได้จำกัดเพียงแค่การใช้แชมพูหรือครีมนวดทั่วไป แต่เริ่มมุ่งไปสู่การใช้ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติที่ใส่ใจสุขภาพเส้นผมและหนังศีรษะอย่างลึกซึ้ง หนึ่งในนั้นคือ ผลิตภัณฑ์บำรุงผมชีวพลวัต (Biodynamic Hair Products) Biodynamic Hair Products คืออะไร? ผลิตภัณฑ์บำรุงผมชีวพลวัต คือผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่เน้น การบำรุงเส้นผมและลดการอักเสบของหนังศีรษะ วัสดุหลักในการผลิตมาจากสมุนไพรและพืชธรรมชาติที่ปลูกตามหลัก Biodynamic Farming ซึ่งเป็นเกษตรกรรมแบบยั่งยืนและใส่ใจธรรมชาติ โดยมีแนวทางสำคัญดังนี้:

หลายคนอาจไม่ทราบว่า แอลกอฮอล์ สามารถส่งผลต่อสุขภาพเส้นผมและหนังศีรษะได้ หากคุณเป็นสายปาร์ตี้ หรือจำเป็นต้องดื่มแอลกอฮอล์ในชีวิตประจำวัน เช่น พบปะลูกค้า งานสังสรรค์ต่าง ๆ การดื่มมากเกินไปอาจทำให้ผมร่วงมากขึ้นได้ กลไกที่แอลกอฮอล์มีผลต่อผม กระตุ้นให้ผมร่วงในผู้ที่มีปัญหาหนังศีรษะอยู่แล้ว คนที่มี Seborrheic Dermatitis (หนังศีรษะอักเสบ) การดื่มแอลกอฮอล์มาก ๆ ร่วมกับการพักผ่อนน้อย จะทำให้ภูมิคุ้มกันแย่ลง

หลายคนอาจสงสัยว่า แสงแดด เป็นมิตรหรือศัตรูกับเส้นผม จริง ๆ แล้ว แสงแดดมีทั้งข้อดีและข้อเสียต่อสุขภาพเส้นผม ขึ้นอยู่กับ ระยะเวลาและความเข้มของแสง ประโยชน์ของแสงแดดต่อเส้นผม แสงแดดช่วยให้ผิวหนังสังเคราะห์ วิตามินดี (Vitamin D) ซึ่งเป็นสารอาหารสำคัญสำหรับรากผม การมีวิตามินดีเพียงพอสามารถช่วยให้รากผมแข็งแรง และส่งเสริมการเจริญเติบโตของเส้นผมได้ งานวิจัยพบว่า ภาวะขาดวิตามินดี มีความสัมพันธ์กับผมร่วงเป็นหย่อม

ผมร่วงเป็นเรื่องปกติของร่างกายมนุษย์ โดยทั่วไปคนเราจะ ผมร่วงวันละประมาณ 50–100 เส้น ซึ่งเป็นกระบวนการธรรมชาติที่เรียกว่า hair cycle คือเมื่อผมเก่าร่วงไป ก็จะมีผมใหม่งอกขึ้นมาทดแทน ทำให้ผมไม่บางลงหากรากผมยังแข็งแรง [1,2] สัญญาณผมร่วงผิดปกติ คุณควรเริ่มสังเกตหรือปรึกษาแพทย์ หากพบว่า: ผมร่วงมากกว่า 100 เส้นต่อวัน หรือมากกว่าที่ผมใหม่จะงอกขึ้นทดแทนได้ทัน  ผมร่วงเป็นหย่อม

ผมร่วงหลังคลอด เป็นภาวะผมร่วงผิดปกติที่เกิดขึ้นหลังจากคุณแม่คลอดบุตรไปแล้ว โดยมักเกิดในช่วง 1–4 เดือนหลังคลอด [1] สาเหตุหลักของผมร่วงหลังคลอด การลดลงของฮอร์โมนเอสโตรเจน  ระหว่างตั้งครรภ์ ระดับเอสโตรเจนสูง ทำให้รากผมแข็งแรงและเส้นผมอยู่ในระยะเจริญเติบโต (anagen phase) นานกว่าปกติ  หลังคลอด ระดับเอสโตรเจนลดลงอย่างรวดเร็ว เส้นผมจำนวนมากที่อยู่ในระยะเจริญเติบโตจะเข้าสู่ระยะพัก (telogen phase) พร้อมกัน

หลายคนอาจไม่ทราบว่า ต่อมรากผมแต่ละต่อมมีจำนวนครั้งในการสร้างผมจำกัด โดยปกติ ต่อมรากผมสามารถสร้างเส้นผมได้ประมาณ 15–20 รอบ เมื่อครบจำนวนรอบนี้ ต่อมรากผมจะค่อยๆ ฝ่อและไม่สามารถสร้างเส้นผมใหม่ได้อีก [1] แรงดึงผมกับผมร่วง หนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ผมร่วงเร็วขึ้น คือ แรงดึงที่กระทำต่อรากผม หากมีการรวบ ดึง หรือจัดทรงผมแน่นเกินไป รากผมอาจหลุดออกมาได้  การหลุดออก 1

หลายคนเติบโตมากับ ความเชื่อเรื่องโทษของผงชูรส (Monosodium Glutamate; MSG) หนึ่งในความเชื่อที่พบได้บ่อยคือ การกินผงชูรสทำให้ผมร่วง แต่ในทางวิทยาศาสตร์ ยังไม่มีหลักฐานหรือการศึกษาทางการแพทย์ใดที่ยืนยันว่าการบริโภคผงชูรสทำให้ผมร่วงได้ [1,2] ดังนั้น เรื่องนี้จึงเป็น ความเชื่อที่ส่งต่อกันมา มากกว่าความจริง สิ่งที่ควรระวังเกี่ยวกับผงชูรส แม้ผงชูรสจะไม่ทำให้ผมร่วง แต่ควรบริโภค ในปริมาณที่พอเหมาะ เพราะผงชูรสประกอบด้วยโซเดียมสูง หากกินมากเกินไปอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ

หลายคนสงสัยว่า ผมบางหรือศีรษะล้าน แบบไหนต้องผ่าตัดปลูกผม และแบบไหนสามารถแก้ไขด้วยวิธีไม่ผ่าตัดได้ การผ่าตัดปลูกผมคืออะไร? การผ่าตัดปลูกผม (Hair Transplant) คือการย้าย รากผมที่ยังแข็งแรง จากบริเวณที่มีผมหนา เช่น ด้านหลังศีรษะ ไปยังบริเวณที่ ไม่มีรากผมเหลืออยู่แล้ว หลังจากย้ายรากผม บริเวณที่เอารากออกจะไม่มีผมขึ้นอีก เปรียบเหมือนการล้อมต้นไม้จากที่หนึ่งมาปลูกอีกที่ ข้อบ่งชี้สำคัญ: บริเวณศีรษะที่ผมบางต้อง

หลายคนที่มี ผมบางหรือศีรษะล้านจากพันธุกรรมและฮอร์โมน มักเข้าใจผิดว่า การผ่าตัดปลูกผมคือการ “จบปัญหา” ของศีรษะล้าน จึงรอจนผมร่วงมากแล้วค่อยผ่าตัดทีเดียว หลักการของการปลูกผม การปลูกผมคือการ ย้ายรากผมจากบริเวณท้ายทอย ซึ่งเป็นรากผมแข็งแรง ทนต่อฮอร์โมน DHT ไปปลูกบริเวณที่ผมร่วง เช่น ด้านหน้าและกลางศีรษะ ผมที่ปลูกจะแข็งแรงและไม่หลุดง่าย  แต่ผมเดิมที่ยังอยู่ในบริเวณศีรษะล้าน สามารถหลุดร่วงต่อไปได้ หากไม่ได้รับการดูแลรักษา 

นพ. กษิเดช พงศ์อภิกุล
(คุณหมอมาร์ค)
  • วุฒิบัตรความชำนาญเฉพาะทางสาขา โสต ศอ นาสิก
  • แพทยศาสตร์บัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง),  คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • เภสัชศาสตร์บัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • 2559 – ปัจจุบัน : ดูแลรักษาผมร่วง ผมบาง ศีรษะล้านด้วยวิธีปลูกผมและการใช้เซลล์บำบัด

  • 2566 – ปัจจุบัน : แพทย์เฉพาะทาง โสต ศอ นาสิก, โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท